Skip to content

Sąd Najwyższy, uchwała III CZP 20/25

Court: Sąd Najwyższy, Izba Cywilna
Decided: 2025-10-03
Panel: Skład trzech sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego (skład orzekający niezweryfikowany ze źródeł publicznych)

Why this case matters

Uchwała III CZP 20/25 Sądu Najwyższego z 3 października 2025 r. jest apikalnym polskim rozstrzygnięciem w przedmiocie alienacji rodzicielskiej w postępowaniu wykonawczym o kontakty z dzieckiem (art. 598¹⁵–598²² k.p.c.). SN dokonuje wąskiej interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 3/20 (22 czerwca 2022 r.), który zawęził możliwość nakładania sankcji pieniężnej na rodzica sprawującego pieczę w razie odmowy kontaktów ze strony dziecka, i przesądza, że okoliczność, iż dziecko odmawia kontaktów, nie wyłącza możliwości nakazania zapłaty sumy pieniężnej rodzicowi uprawnionemu — również wtedy, gdy postawa dziecka jest wynikiem zachowań obojga rodziców. Uchwała tym samym przywraca skuteczność statutowego mechanizmu egzekucji kontaktów wobec rodzica alienującego, bez sięgania po klinicznej diagnozy (PAS) i przy ciągłym poszanowaniu konstytucyjnej ochrony życia rodzinnego. Stanowi polski wkład w europejską dyskusję sądów najwyższych o alienacji rodzicielskiej (obok Cass. 9691/2022 Włochy, STS 519/2017 Hiszpania, BVerfG 1 BvR 1076/23 Niemcy), reprezentując odrębny — proegzekucyjny — biegun w obrębie konstynentalnej EU.

Procedural history

Postępowanie wykonawcze w przedmiocie kontaktów z dzieckiem (art. 598¹⁵–598²² Kodeksu postępowania cywilnego) zainicjowane przez rodzica uprawnionego do kontaktów (na podstawie prawomocnego postanowienia o kontaktach wydanego w trybie art. 113⁵ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Rodzic sprawujący pieczę nad dzieckiem nie wydawał dziecka na kontakty, podnosząc w obronie postawę dziecka (odmowę kontaktów z rodzicem uprawnionym) oraz powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 czerwca 2022 r., SK 3/20 (orzeczenie o niezgodności art. 598¹⁶ § 1 k.p.c. z art. 48 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten umożliwia nakazanie zapłaty sumy pieniężnej rodzicowi sprawującemu pieczę, gdy niewykonywanie kontaktów wynika z postawy dziecka). Dowody zgromadzone w I instancji wskazywały, że postawa dziecka była przynajmniej w części następstwem zachowania rodzica sprawującego pieczę (w doktrynie kwalifikowanego jako 'alienacja rodzicielska'). Sąd okręgowy (sąd II instancji w trybie zażalenia w postępowaniu wykonawczym) przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. Sprawa rozpoznana na posiedzeniu Izby Cywilnej SN w dniu 3 października 2025 r. w Warszawie w składzie trzech sędziów; uchwała III CZP 20/25 podjęta tego samego dnia.

Counsel

  • Niezweryfikowany z publicznie dostępnych materiałów (anonimizacja zgodna z polską praktyką sądów rodzinnych) (pełnomocnik (radca prawny / adwokat)) for rodzic uprawniony do kontaktów
  • Niezweryfikowany z publicznie dostępnych materiałów (anonimizacja zgodna z polską praktyką sądów rodzinnych) (pełnomocnik (radca prawny / adwokat)) for rodzic sprawujący pieczę nad dzieckiem

Experts

  • Biegły / opiniujący psycholog (nie wskazany imiennie w publicznie dostępnych komentarzach do uchwały) — Psychologia rodzinna / opinia w przedmiocie postawy dziecka wobec kontaktów (postępowanie przed sądem I instancji) (instructed by Sąd rejonowy / sąd okręgowy w postępowaniu wykonawczym art. 598¹⁵–598²² k.p.c. — konkretne dane nie są publicznie ujawnione)

Holding

Okoliczność, że rodzic sprawujący pieczę nad dzieckiem nie wypełnia obowiązku w przedmiocie kontaktów ze względu na postawę dziecka, nie wyłącza możliwości nakazania zapłaty sumy pieniężnej na rzecz rodzica uprawnionego do kontaktów na podstawie art. 598¹⁶ § 1 k.p.c. — również wtedy, gdy postawa dziecka jest wynikiem zachowań obojga rodziców. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 czerwca 2022 r., SK 3/20, należy odczytywać wąsko: konstytucyjny immunitet rodzica sprawującego pieczę obejmuje wyłącznie te przypadki, w których postawa dziecka ma charakter autonomiczny i nie pozostaje w związku przyczynowym z zachowaniem rodzica sprawującego pieczę. Gdy postawa dziecka jest skutkiem zachowania alienującego rodzica sprawującego pieczę (samoistnym lub mieszanym, tj. wynikającym z zachowań obojga rodziców), sankcja pieniężna z art. 598¹⁶ § 1 k.p.c. pozostaje dopuszczalna. Na rodzicu sprawującym pieczę spoczywa aktywny obowiązek przeciwdziałania niechęci dziecka do kontaktów; bierne uznawanie deklarowanej woli dziecka nie zwalnia z obowiązku wykonywania postanowienia o kontaktach.

Verbatim

Sentencja / teza uchwały (pl):

Okoliczność, że rodzic sprawujący pieczę nad dzieckiem nie wypełnia obowiązku w przedmiocie kontaktów ze względu na postawę dziecka, nie wyłącza możliwości nakazania zapłaty sumy pieniężnej na rzecz rodzica uprawnionego do kontaktów (art. 598¹⁶ § 1 k.p.c.), również wtedy, gdy postawa dziecka jest wynikiem zachowań obojga rodziców.

Translation: The circumstance that a parent exercising care over a child fails to perform the obligation as to contact on account of the child's attitude does not exclude the possibility of ordering payment of a sum of money to the parent entitled to contact (art. 598¹⁶ § 1 of the Code of Civil Procedure), also where the child's attitude is the result of the conduct of both parents.

https://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia3/III%20CZP%2020-25.pdf

Komentarz praktyków — kwalifikacja sankcji w kategoriach alienacji rodzicielskiej (pl):

Karna sankcja pieniężna za alienację rodzicielską — kiedy i w jakich granicach? Uchwała Sądu Najwyższego z 3 października 2025 r. (III CZP 20/25) wyznacza warunki, w których sankcja pieniężna na podstawie art. 598¹⁶ § 1 k.p.c. może być nadal stosowana wobec rodzica sprawującego pieczę nad dzieckiem, mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 3/20.

Translation: Pecuniary penalty for parental alienation — when and within what limits? The Supreme Court's resolution of 3 October 2025 (III CZP 20/25) defines the conditions under which the pecuniary penalty pursuant to art. 598¹⁶ § 1 of the Code of Civil Procedure can still be imposed on the parent exercising care over a child, notwithstanding the Constitutional Tribunal's judgment SK 3/20.

https://www.kasztajanikowska.pl/2025/10/13/karna-sankcja-pieniezna-za-alienacje-rodzicielska-kiedy-i-w-jakich-granicach/

Doktrynalna recepcja uchwały — aktywny obowiązek rodzica sprawującego pieczę (pl):

Rodzic sprawujący pieczę nad dzieckiem ma obowiązek aktywnie rozwiązywać problemy związane z niechęcią dziecka do kontaktów z drugim rodzicem; bierne powoływanie się na 'wolę dziecka' nie zwalnia z obowiązku wykonywania orzeczenia o kontaktach.

Translation: The parent exercising care over a child has the duty to actively resolve problems connected with the child's reluctance to maintain contact with the other parent; passive reliance on the 'child's will' does not relieve the parent of the duty to perform the contact order.

https://rozparagrafowani.pl/sad-najwyzszy-nowe-zasady-kontaktow-z-dzieckiem/

Recepcja — przełom w prawie rodzinnym po SK 3/20 (pl):

Uchwała III CZP 20/25 stanowi przełom w prawie rodzinnym — przywraca skuteczność statutowego mechanizmu egzekucji kontaktów (art. 598¹⁶ § 1 k.p.c.) wobec rodzica sprawującego pieczę, który swoim zachowaniem przyczynia się do odmowy kontaktów ze strony dziecka, mimo zawężenia tego mechanizmu przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku SK 3/20 z 22 czerwca 2022 r.

Translation: Resolution III CZP 20/25 is a breakthrough in family law — it restores the effectiveness of the statutory contact-enforcement mechanism (art. 598¹⁶ § 1 of the Code of Civil Procedure) against the custodial parent whose conduct contributes to the child's refusal of contact, notwithstanding the narrowing of that mechanism by the Constitutional Tribunal in judgment SK 3/20 of 22 June 2022.

https://futurum-adw.pl/iii-czp-20-25-sk-3-20/

Ratio wąskiej interpretacji SK 3/20 — odpowiedzialność rodzica sprawującego pieczę (pl):

Konstytucyjna ochrona rodzica sprawującego pieczę przed sankcją pieniężną, ustanowiona wyrokiem TK SK 3/20, dotyczy wyłącznie sytuacji, w których postawa dziecka jest autonomiczna i nie pozostaje w związku przyczynowym z zachowaniem rodzica sprawującego pieczę; w sytuacjach mieszanej kauzalności (gdy postawa dziecka wynika z zachowań obojga rodziców) sankcja pozostaje dopuszczalna, a sąd ma obowiązek zbadać i wyważyć udział zachowania każdego z rodziców.

Translation: The constitutional protection of the custodial parent against pecuniary penalty, established by the Constitutional Tribunal in SK 3/20, applies only to situations in which the child's attitude is autonomous and not causally connected with the custodial parent's conduct; in mixed-causation situations (where the child's attitude results from the conduct of both parents) the penalty remains permissible, and the court is required to investigate and weigh the contribution of each parent's conduct.

https://partnersinlaw.pl/uchwala-sn-z-3-pazdziernika-2025-r-iii-czp-20-25-odpowiedzialnosc-rodzica-sprawujacego-piecze-nad-dzieckiem-za-kontakty/

Outcome

Uchwała Izby Cywilnej Sądu Najwyższego w składzie trzech sędziów na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. (rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przedstawionego przez sąd okręgowy w postępowaniu wykonawczym o kontakty). Uchwała wiąże sąd odsyłający w danej sprawie i stanowi autorytet perswazyjny dla sądów powszechnych. Akta sprawy zwrócono sądowi odsyłającemu z udzieloną odpowiedzią. Uchwała włączona do Przeglądu orzecznictwa Sądu Najwyższego (wrzesień-październik 2025).

Comparative jurisprudence

  • Cassazione, Sez. I Civile, ordinanza n. 9691 del 24 marzo 2022 (IT) — cassazione-9691-2022-italy — Włochy — apikalna ordynacja Cassazione, która deklaruje nielegalność powoływania się przez sąd na PAS i jej korelaty jako pseudonaukowe; biegun przeciwny do polskiej uchwały III CZP 20/25 w obrębie kontynentalnej Europy. Cass. 9691/2022 zawęża stosowanie ramy alienacji w kontekście ablacji odpowiedzialności rodzicielskiej matki; SN III CZP 20/25 rozszerza możliwość statutowej sankcji pieniężnej wobec rodzica alienującego. Konwergencja proceduralna: oba sądy wymagają od sądu merytorycznego rzetelnego badania kauzalności postawy dziecka, a nie przyjmowania deklaracji dziecka jako rozstrzygającej.
  • BVerfG, Beschluss 1 BvR 1076/23 vom 17.11.2023 (DE) — bverfg-1-bvr-1076-23-germany-2023 — Niemcy — Bundesverfassungsgericht określa PAS jako 'überkommene und fachwissenschaftlich als widerlegt geltende Konzept' (przestarzała koncepcja uznana naukowo za obaloną) w kontekście art. 6 Ustawy Zasadniczej. BVerfG i SN polski reprezentują przeciwstawne odpowiedzi konstytucyjne na ten sam dylemat: BVerfG zawęża interwencje uzasadniane ramą alienacji, SN PL przywraca statutową sankcję wobec rodzica alienującego, mimo wcześniejszej konstytucyjnej krytyki TK SK 3/20.
  • Tribunal Supremo (Sala Primera), STS 519/2017 de 27 de septiembre (ES) — sts-519-2017-spain — Hiszpania — Tribunal Supremo, Sala Pierwsza Cywilna, apikalna krytyka stosowania SAP w postępowaniach rodzinnych (brak uznania w DSM/ICD). Konwergencja z włoskim Cass. 9691/2022 i niemieckim BVerfG 1 BvR 1076/23; SN PL III CZP 20/25 reprezentuje odrębny tor w obrębie europejskiej kontynentalnej linii doktrynalnej — koncentrujący się na egzekucji statutowej, nie na klinicznej kwalifikacji.
  • Trybunał Konstytucyjny RP, wyrok z 22 czerwca 2022 r., SK 3/20 (PL) — Polska — wyrok TK SK 3/20 stanowił bezpośrednią cezurę konstytucyjną w polskim postępowaniu wykonawczym o kontakty: TK orzekł niezgodność art. 598¹⁶ § 1 k.p.c. z art. 48 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis umożliwia nakazanie zapłaty sumy pieniężnej rodzicowi sprawującemu pieczę w sytuacji, gdy niewykonywanie kontaktów wynika z postawy dziecka. Uchwała SN III CZP 20/25 interpretuje SK 3/20 wąsko — biegun konstytucyjny i biegun statutowy w polskim systemie kontaktów z dzieckiem.
  • Re Y (Experts and "Alienating Behaviour") [2026] EWFC 38 (UK-EWS) — re-y-2026-ewfc-38 — Anglia i Walia — Sir Andrew McFarlane P stawia kwestię jakości biegłego oceniającego zachowania alienujące, bez uciekania się do diagnozy klinicznej. Konwergencja metodologiczna z SN PL III CZP 20/25: oba sądy unikają etykiet typu 'PAS' i koncentrują się na rzetelnej ocenie zachowań rodzica oraz przyczynowości postawy dziecka.

Subsequent reception

See also

  • case-study:cassazione-9691-2022-italy
  • case-study:bverfg-1-bvr-1076-23-germany-2023
  • case-study:sts-519-2017-spain
  • case-study:re-y-2026-ewfc-38
  • jurisdiction:poland
  • evidence:alienating-tactics-as-child-abuse

Sources

  1. Sąd Najwyższy — III CZP 20/25, uchwała 3 października 2025 r. — tekst PDF — https://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia3/III%20CZP%2020-25.pdf (Sąd Najwyższy Rzeczypospolitej Polskiej, Izba Cywilna) [pl] — accessed 2026-05-30
  2. Sąd Najwyższy — Zagadnienia prawne SN, III CZP 20/25 — https://www.sn.pl/sprawy/SitePages/Zagadnienia_prawne_SN.aspx?ItemSID=2025-301f4741-66aa-4980-b9fa-873e90506a11&ListName=Zagadnienia_prawne (Sąd Najwyższy Rzeczypospolitej Polskiej) [pl] — accessed 2026-05-30
  3. Trybunał Konstytucyjny RP — wyrok SK 3/20 z 22 czerwca 2022 r. (Wykonywanie orzeczeń w przedmiocie kontaktów z dzieckiem) — https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/12025-wykonywanie-orzeczen-w-przedmiocie-kontaktow-z-dzieckiem (Trybunał Konstytucyjny Rzeczypospolitej Polskiej) [pl] — accessed 2026-05-30
  4. Zawiślak & Partners in Law — "Uchwała SN z 3 października 2025 r. (III CZP 20/25) — odpowiedzialność rodzica sprawującego pieczę nad dzieckiem za kontakty" — https://partnersinlaw.pl/uchwala-sn-z-3-pazdziernika-2025-r-iii-czp-20-25-odpowiedzialnosc-rodzica-sprawujacego-piecze-nad-dzieckiem-za-kontakty/ (Zawiślak & Partners in Law) [pl] — accessed 2026-05-30
  5. Kaszta & Janikowska — "Karna sankcja pieniężna za alienację rodzicielską — kiedy i w jakich granicach?", 13 października 2025 — https://www.kasztajanikowska.pl/2025/10/13/karna-sankcja-pieniezna-za-alienacje-rodzicielska-kiedy-i-w-jakich-granicach/ (Kaszta & Janikowska — kancelaria) [pl] — accessed 2026-05-30
  6. Kancelaria FUTURUM Wrocław — "III CZP 20/25 — SK 3/20 — przełom w prawie rodzinnym" — https://futurum-adw.pl/iii-czp-20-25-sk-3-20/ (Kancelaria FUTURUM Wrocław) [pl] — accessed 2026-05-30
  7. Kancelaria Franczak — "Zmiany w temacie dochodzenia realizacji kontaktów i walka z alienacją", 23 października 2025 — https://kancelariafranczak.pl/2025/10/23/zmiany-w-temacie-dochodzenia-realizacji-kontaktow-i-walka-z-alienacja/ (Kancelaria Franczak) [pl] — accessed 2026-05-30
  8. Rozparagrafowani.pl — "Sąd Najwyższy — nowe zasady kontaktów z dzieckiem" — https://rozparagrafowani.pl/sad-najwyzszy-nowe-zasady-kontaktow-z-dzieckiem/ (Rozparagrafowani.pl) [pl] — accessed 2026-05-30
  9. Radca Prawny — "Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego (wrzesień-październik 2025)" — https://ejournals.eu/en/journal/radca-prawny/article/przeglad-orzecznictwa-sadu-najwyzszego-wrzesien-pazdziernik-2025 (Radca Prawny — Zeszyty Naukowe) [pl] — accessed 2026-05-30
  10. Kancelaria Adwokacka dr Kingi Karsten — "Utrudniony kontakt z dzieckiem — orzeczenie SN z 2025 r." — https://karsten.pl/porady-prawne/utrudniony-kontakt-z-dzieckiem-nowy-targ/ (Kancelaria Adwokacka dr Kingi Karsten) [pl] — accessed 2026-05-30
  11. Lex.pl — Sąd Najwyższy, baza orzecznictwa (zagadnienia prawne III CZP) — https://sip.lex.pl/orzeczenia-i-pisma-urzedowe/orzeczenia-sadow (Wolters Kluwer Polska — Lex.pl) [pl] — accessed 2026-05-30
  12. GazetaPrawna.pl — relacje prasowe o uchwałach SN w sprawach rodzinnych (egzekucja kontaktów z dzieckiem) — https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/prawo/ (Gazeta Prawna / Infor Biznes) [pl] — accessed 2026-05-30
  13. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. — Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRiO), art. 113–113⁶ (prawo dziecka i rodzica do kontaktów) — https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19640090059 (Internetowy System Aktów Prawnych — Sejm RP) [pl] — accessed 2026-05-30
  14. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego (k.p.c.), art. 598¹⁵–598²² (postępowanie wykonawcze o kontakty z dzieckiem) — https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19640430296 (Internetowy System Aktów Prawnych — Sejm RP) [pl] — accessed 2026-05-30

Editorial notes

  • PRIMARY SOURCE: tekst sentencji (tezy) uchwały zweryfikowany na podstawie PDF opublikowanego na stronie Sądu Najwyższego (https://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia3/III%20CZP%2020-25.pdf) oraz wtórnie odtworzony i powielony w pełni przez kancelarie praktyków (FUTURUM Wrocław, Kaszta & Janikowska, Partners in Law, Franczak). Cytat polski zachowany verbatim; tłumaczenie angielskie autorstwa Alana Marksona.
  • PRIMARY SOURCE: data uchwały (3 października 2025 r.), numer III CZP 20/25, izba (Cywilna), tryb (art. 390 § 1 k.p.c. — przedstawienie zagadnienia prawnego przez sąd okręgowy), trzyosobowy skład — zweryfikowane na stronie SN (Zagadnienia prawne SN, ItemSID=2025-301f4741-66aa-4980-b9fa-873e90506a11).
  • NON VERIFICABLE FROM PRIMARY SOURCE: konkretne nazwiska sędziów składu orzekającego (prezes składu, sprawozdawca) nie są ujawnione w komentarzach praktyków zsurveyowanych; wymagałoby to bezpośredniego wglądu w stronę dokketową SN. Zgodnie z konwencją repo, oznaczono w polu 'judges' jako 'niezweryfikowany' z linkiem do strony SN.
  • NON VERIFICABLE FROM PRIMARY SOURCE: nazwa konkretnego sądu okręgowego, który przedstawił zagadnienie prawne, nie jest ujawniona w komentarzach publicznych; identyfikacja sądu odsyłającego wymagałaby wglądu w pełny tekst uchwały (uzasadnienie wskazuje sąd przedstawiający).
  • NON VERIFICABLE FROM PRIMARY SOURCE: tożsamości stron postępowania (rodzic uprawniony do kontaktów, rodzic sprawujący pieczę, dziecko) — anonimizowane zgodnie z polską praktyką sądów rodzinnych; brak publicznej weryfikacji w komentarzach.
  • NON VERIFICABLE FROM PRIMARY SOURCE: nazwiska biegłych psychologów, którzy sporządzali opinie w postępowaniu I lub II instancji, nie są ujawnione w komentarzach praktyków; pole 'experts' zawiera oznaczenie generyczne zgodne ze schematem (wymóg 'name' spełniony).
  • SCHEMA SLUG: kanonicznym slugiem jest 'sn-iii-czp-20-25-poland-2025' (SN = Sąd Najwyższy, nie STJ — Superior Tribunal de Justiça to Brazylia; w źródłowym MD na repo AntiAlienate slug zaczyna się od 'stj-' co jest błędem typograficznym, skorygowanym w wersji JSON do 'sn-').
  • CONSTITUTIONAL CONTEXT: uchwała III CZP 20/25 odpowiada na konflikt jurysprudencyjny wywołany wyrokiem TK SK 3/20 z 22 czerwca 2022 r., który zawęził zakres art. 598¹⁶ § 1 k.p.c. — SN dokonuje wąskiej interpretacji SK 3/20, nie uchylając (i nie mogąc uchylić) tego wyroku konstytucyjnego, lecz precyzując, że konstytucyjny immunitet obejmuje wyłącznie sytuacje autonomicznej postawy dziecka, a nie postawy stanowiącej skutek zachowań alienujących rodzica sprawującego pieczę.
  • TERMINOLOGY: uchwała SN nie używa terminu 'alienacja rodzicielska' verbatim w tezie ('teza' / 'sentencja'); termin ten występuje w komentarzach praktyków (Kaszta & Janikowska, Franczak, FUTURUM) jako kwalifikacja doktrynalna przedmiotu uchwały. SN posługuje się statutową kategorią 'postawy dziecka' wynikającej z 'zachowań rodziców', co praktycy doktrynalnie odczytują jako figurę 'alienacji rodzicielskiej'.
  • POSITIONING: w obrębie europejskiej kontynentalnej linii doktrynalnej (Cass. 9691/2022 Włochy, STS 519/2017 Hiszpania, BVerfG 1 BvR 1076/23 Niemcy) uchwała SN PL III CZP 20/25 reprezentuje biegun proegzekucyjny — przywraca statutową sankcję pieniężną wobec rodzica alienującego, podczas gdy włoska/hiszpańska/niemiecka linia apikalna ogranicza interwencje uzasadniane ramą alienacji w kontekście odbierania dziecka rodzicowi sprawującemu pieczę. Różnica wynika z odmiennego instrumentu prawnego: art. 598¹⁶ § 1 k.p.c. to sankcja pieniężna płatna na rzecz rodzica uprawnionego, nie zmiana opieki; proporcjonalność proegzekucyjnego biegu polskiego jest zatem konstytucyjnie znacząco różna od włoskiej (collocamento in casa-famiglia), niemieckiej (Wechselmodell) czy amerykańskiej (custody switch).
  • POLITICAL CONTEXT: polski dyskurs o alienacji rodzicielskiej jest jednym z najbardziej spolaryzowanych w Europie; ramę alienacji przejmowała zarówno koalicja konserwatywno-społeczna do 2023 r., jak i koalicja liberalna po 2023 r. dla odmiennych celów polityki rodzinnej. Wąska statutowa interpretacja SN ma znaczenie polityczne odmienne od analogicznych decyzji włoskich czy niemieckich — przywraca instrument, który był instrumentalizowany przez różne strony polityczne.
  • EDITORIAL CHOICE — kanoniczny slug: 'sn-iii-czp-20-25-poland-2025' (skrócony, jednoznacznie polski SN). Źródłowy plik MD na repo AntiAlienate ma slug 'stj-iii-czp-20-25-...' — to błąd, ponieważ STJ odnosi się do brazylijskiego Superior Tribunal de Justiça, a nie do polskiego Sądu Najwyższego. Wersja JSON używa poprawnego kanonicznego sluga 'sn-'.

Author: Alan Markson.

Licensed CC BY 4.0 — AntiAlienate Knowledge. Source of truth is the sibling .json; this .md is rendered. Do not hand-edit.