Kodeks rodzinny i opiekuńczy art. 113 + 113¹-113⁶ — Kontakty z dzieckiem (verbatim)¶

Jurisdiction: Poland · Citation: Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRO) art. 113, 113¹-113⁶ · Authoritative source: isap.sejm.gov.pl — KRO

The contact-rights framework in Polish family law. The 2009 nowelizacja (reform) of KRO introduced a comprehensive contact-rights structure at arts. 113-113⁶ — establishing (i) contact as both a right and obligation of the parent at art. 113, (ii) the seven-mode catalogue of contact forms at art. 113¹, (iii) the court's adjudication framework at art. 113², (iv) the limitation grounds at art. 113³-113⁴, (v) the suspension/prohibition framework at art. 113⁵, and (vi) the cooperation duty at art. 113⁶.

The provisions parallel: - Germany BGB § 1684 (Umgangsrecht + Wohlverhaltensklausel) - Austria ABGB § 187 (Kontaktrecht + Wohlverhaltensgebot) - Netherlands BW 1:377a (omgangsregeling) - France Code civil art. 373-2-1 (droit aux relations personnelles)

Poland is doctrinally distinctive among the Central-Eastern European jurisdictions because the 2009 reform expressly codified contact as both prawo i obowiązek (right and obligation) of the parent — closing the structural gap where the targeted parent could be passive in the face of alienation. The framework also expressly enumerates seven categories of contact at art. 113¹, providing structural flexibility for court orders responsive to PA-pattern cases.

Verbatim text (current consolidated)¶

Art. 113 KRO — Prawo i obowiązek kontaktów¶

§ 1. Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów.

§ 2. Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej.

Art. 113¹ KRO — Forma kontaktów ustalana przez sąd¶

§ 1. Jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia; w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy.

§ 2. Przepisy § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli dziecko nie przebywa u żadnego z rodziców, a pieczę nad nim sprawuje opiekun lub gdy zostało umieszczone w pieczy zastępczej.

Art. 113² KRO — Ograniczenie utrzymywania kontaktów¶

§ 1. Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy ograniczy utrzymywanie kontaktów rodziców z dzieckiem.

§ 2. Sąd opiekuńczy może w szczególności:

1) zakazać spotykania się z dzieckiem;

2) zakazać zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu;

3) zezwolić na spotykanie się z dzieckiem tylko w obecności drugiego z rodziców albo opiekuna, kuratora sądowego lub innej osoby wskazanej przez sąd;

4) ograniczyć kontakty do określonych sposobów porozumiewania się na odległość;

5) zakazać porozumiewania się na odległość.

Art. 113³ KRO — Zakaz kontaktów¶

Jeżeli utrzymywanie kontaktów rodziców z dzieckiem poważnie zagraża dobru dziecka lub je narusza, sąd zakaże ich utrzymywania.

Art. 113⁶ KRO — Obowiązek niedziałania niewłaściwie¶

Przepisy niniejszego oddziału stosuje się odpowiednio do kontaktów rodzeństwa, dziadków, powinowatych w linii prostej, a także innych osób, jeżeli sprawowały one przez dłuższy czas pieczę nad dzieckiem.

English working translation¶

Art. 113 KRO — Right and obligation of contact¶

§ 1. Irrespective of parental authority (władza rodzicielska), parents and their child have the right and the obligation (prawo i obowiązek) to maintain contact with one another.

§ 2. Contact with the child includes in particular being with the child (visits, meetings, taking the child outside of his/her place of permanent residence) and direct communication, maintaining correspondence, using other means of distance communication, including means of electronic communication.

Art. 113¹ KRO — Form of contact determined by the court¶

§ 1. Where the child permanently resides with one of the parents, the manner of maintaining contact with the child by the other parent is determined by the parents jointly, guided by the welfare of the child (dobro dziecka) and taking into account the child's reasonable wishes (rozsądne życzenia); failing agreement, the guardianship court decides.

§ 2. The provisions of § 1 apply accordingly where the child does not reside with either parent and is in the care of a guardian or has been placed in substitute care.

Art. 113² KRO — Restriction of contact¶

§ 1. Where the welfare of the child so requires, the guardianship court shall restrict the maintenance of contact between the parents and the child.

§ 2. The guardianship court may in particular:

1) prohibit meetings with the child;

2) prohibit taking the child outside his/her place of permanent residence;

3) permit meetings with the child only in the presence of the other parent or guardian, court-appointed curator, or other person designated by the court;

4) restrict contact to specific means of distance communication;

5) prohibit distance communication.

Art. 113³ KRO — Prohibition of contact¶

Where the maintenance of contact between the parents and the child seriously endangers (poważnie zagraża) or violates the welfare of the child, the court shall prohibit it.

Art. 113⁶ KRO — Cooperation duty (extension to other relatives)¶

The provisions of this section apply accordingly to contact with siblings, grandparents, in-laws in a direct line, and other persons, where they have cared for the child for an extended period.

Why this matters for PA¶

The right-and-obligation framing (art. 113 § 1). Rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Parents and their child have the right and the obligation to maintain contact. This is doctrinally distinctive — the framing as both a prawo (right) and an obowiązek (obligation) closes the structural gap in jurisdictions framing contact as parental right only:
The targeted parent has an obligation to maintain contact — passivity in the face of alienation is not lawful
The child also has a right and an obligation — operationalising the child's interest in both-parent contact
The resident parent's interference with contact engages the targeted parent's obowiązek — providing structural defence against alienating-conduct allegations of paternal disengagement
The niezależnie od władzy rodzicielskiej clause. Niezależnie od władzy rodzicielskiej. Irrespective of parental authority. Contact is decoupled from władza rodzicielska (parental authority) — even where the targeted parent's władza is limited or transferred, the contact right and obligation persist. This is doctrinally significant in PA-pattern cases where the alienating parent has obtained sole władza — the targeted parent's contact framework is independent.
The seven-mode catalogue (art. 113 § 2). Contact includes:
Przebywanie z dzieckiem — being with the child (visits, meetings, off-residence)
Bezpośrednie porozumiewanie się — direct communication
Korespondencja — correspondence
Środki porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej — distance communication including electronic means
This is doctrinally important — contact is not limited to physical presence. In PA-pattern cases this means even where physical contact is restricted, the electronic-communication channel remains structurally protected.
The court's adjudication framework (art. 113¹ § 1). W braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy. In the absence of agreement, the guardianship court decides. The standard is dobro dziecka (welfare of the child) + rozsądne życzenia (reasonable wishes) of the child. The rozsądne qualifier is critical in PA-pattern cases — wishes must be reasonable, which permits the court to disregard wishes that are the product of alienating influence.
The graduated restriction framework (art. 113²). Sąd opiekuńczy może w szczególności… Five enumerated restriction measures (§ 2 1°-5°):
1° prohibition of meetings
2° prohibition of off-residence
3° supervised contact (in presence of other person)
4° restriction to specific distance-communication means
5° prohibition of distance communication
This is the Polish structural graduated-restriction ladder. In PA-pattern cases the court can fashion proportionate intermediate measures rather than binary contact/no-contact decisions.
The poważnie zagraża threshold for prohibition (art. 113³). Poważnie zagraża dobru dziecka lub je narusza. Seriously endangers or violates the welfare. This is a high threshold — poważnie (seriously) is structurally stronger than the German Kindeswohlgefährdung threshold or the UK harm-test. Total prohibition under art. 113³ requires demonstrated serious endangerment, not aggregated welfare-suboptimality.
The grandparents extension (art. 113⁶). Stosuje się odpowiednio do kontaktów rodzeństwa, dziadków, powinowatych w linii prostej. The framework applies to siblings, grandparents, in-laws in direct line. This is doctrinally important in PA-pattern cases — the alienating parent's typical exclusion of the targeted-parent extended family engages art. 113⁶, providing a parallel structural protection.

Procedural application¶

The competent court is the sąd rejonowy (district court) acting as sąd opiekuńczy (guardianship court) — typically the wydział rodzinny i nieletnich (family and juveniles division)
Proceedings are non-contentious under the Kodeks postępowania cywilnego (Code of Civil Procedure)
The kurator sądowy (court-appointed curator) provides welfare assessment and supervised-contact oversight
The child is heard under KPC art. 216¹ — capacity-based standard
Mediacja (mediation) is structurally available under KRO art. 113¹ § 1 and is increasingly engaged as a pre-litigation pathway
Appellate review on welfare grounds is available — the sąd okręgowy (regional court) sits as appellate court

Use in alienating-conduct cases¶

The Sąd Najwyższy has confirmed the operational structure of art. 113 + 113¹ — see uchwała SN III CZP 56/12 and subsequent jurisprudence
The Polish odebranie dziecka enforcement framework under KPC arts. 598¹-598¹⁴ provides structural enforcement for art. 113-113⁶ orders
Where sustained alienating conduct is established, the sąd opiekuńczy can:
First-tier: order mediacja (mediation) under art. 113¹ § 1
Second-tier: fix specific contact arrangements with structural protections
Third-tier: order zmiana miejsca pobytu (residence transfer) under KRO arts. 95-114a framework
Apex-tier: restrict or transfer władza rodzicielska under KRO arts. 109-111
The 2017 reform on grupowe alienacje rodzicielskie (parental alienation patterns) practice notes have operationalised the framework for PA-pattern cases
Where contact is interfered with despite court orders, grzywna (fines) and odebranie dziecka (removal) measures under KPC are operationally available

Cross-reference¶

Sources & authoritative references¶

Topic baseline (independently verifiable):