Skip to content

Poland (Polska)

Jurisdiction code: PL · Legal system: civil-law
Language(s): pl

Polska to jurysdykcja civilna prawa kontynentalnego. Architektura prawa rodzinnego: Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRiO) 1964 — art. 113⁵ kontakty z dzieckiem + władza rodzicielska; Kodeks postępowania cywilnego (k.p.c.) art. 598¹⁵–598²² postępowanie wykonawcze w przedmiocie kontaktów; Konstytucja RP art. 48 ust.1 + art. 71 ust.1 ochrona życia rodzinnego. UCHWAŁA III CZP 20/25 SN z 3 października 2025 r. JEST APIKALNYM POLSKIM ORZECZENIEM dotyczącym alienacji rodzicielskiej w postępowaniu wykonawczym o kontakty: SN dokonuje wąskiej interpretacji wyroku TK SK 3/20 (22.6.2022) i przywraca skuteczność statutowego mechanizmu egzekucji kontaktów wobec rodzica alienującego, bez sięgania po kliniczną diagnozę PAS i przy poszanowaniu konstytucyjnej ochrony życia rodzinnego. Stanowi polski wkład w europejską dyskusję sądów najwyższych obok Cass. 9691/2022 Włochy + STS 519/2017 Hiszpania + BVerfG 1 BvR 1076/23 Niemcy — reprezentując odrębny PRO-EGZEKUCYJNY biegun w EU.

PA recognition status

  • Statutory: indirect-hook
  • Apex court position: recognition
  • Professional regulator position: silent

Statutory framework

  • Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRiO) 1964 art. 113⁵ — KRiO art. 113⁵ — kontakty z dzieckiem (1964) — https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19640090059
  • Substantywna podstawa kontaktów z dzieckiem w polskim prawie rodzinnym. Art. 113⁵ KRiO określa prawo i obowiązek utrzymywania kontaktów z dzieckiem; jest substantywnym hakiem na którym SN orzeka w sprawach alienacji rodzicielskiej. KRiO 1964 jest fundamentalnym statutem polskiego prawa rodzinnego.
  • Kodeks postępowania cywilnego (k.p.c.) art. 598¹⁵–598²² — k.p.c. art. 598¹⁵–598²² — postępowanie wykonawcze w przedmiocie kontaktów (2011) — https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19640430296
  • Procedure wykonawcze w postępowaniu w przedmiocie kontaktów z dzieckiem (art. 598¹⁵-598²² k.p.c. dodane nowelizacją 2011). Art. 598¹⁶ § 1 k.p.c. przewiduje sankcję pieniężną wobec rodzica uchylającego się od wykonywania postanowienia o kontaktach — kluczowy mechanizm egzekucji kontaktów rozwinięty w SN III CZP 20/25.
  • Konstytucja RP art. 48 ust. 1 i art. 71 ust. 1 — Konstytucja RP — ochrona życia rodzinnego (1997) — https://www.sejm.gov.pl/prawo/konst/polski/kon1.htm
  • Konstytucyjne podstawy ochrony życia rodzinnego. Art. 48 ust. 1 (prawo rodziców do wychowania dzieci zgodnie ze swymi przekonaniami) i art. 71 ust. 1 (państwo w polityce uwzględnia dobro rodziny). TK SK 3/20 (22.6.2022) zinterpretował te przepisy w kontekście art. 598¹⁶ § 1 k.p.c.; SN III CZP 20/25 dokonuje wąskiej interpretacji tego wyroku.
  • Konwencja o Prawach Dziecka art. 3 + art. 9 — Konwencja ONZ o Prawach Dziecka — dobro dziecka i kontakty z rodzicami (1989) — https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19911200526
  • Konwencja ratyfikowana przez Polskę. Art. 3 zasada dobra dziecka i art. 9 prawo dziecka do kontaktów z obojgiem rodziców. Standard międzynarodowy stosowany przez polskie sądy rodzinne.
  • Konwencja Stambulska (CETS 210) — Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (2011) — https://www.coe.int/en/web/istanbul-convention/
  • Konwencja Stambulska — Polska ratyfikowała 2015. W kontekście kontaktów z dzieckiem i alienacji rodzicielskiej stanowi tło międzynarodowe wymagające oceny przemocy domowej jako czynnika oddziaływującego na postawę dziecka. Status ratyfikacji politycznie kontrowersyjny w Polsce po 2020.
  • Ustawa o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów 2001 — Ustawa o zawodzie psychologa — regulacja zawodu (nieefektywna) (2001) — https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20010730763
  • Ustawa z 2001 r. miała utworzyć samorząd zawodowy psychologów, ale nie weszła pełni w życie — brak Krajowej Rady Psychologów. Polska nie posiada w pełni funkcjonującego ustawowego regulatora zawodu psychologa, w odróżnieniu od UK HCPC, niemieckiego BÄK czy hiszpańskiego COP. Polskie Towarzystwo Psychologiczne (PTP) funkcjonuje jako stowarzyszenie zawodowe, nie jako regulator.
  • Ustawa o izbach lekarskich 1989 — Ustawa o izbach lekarskich — regulator zawodu lekarza (1989) — https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19890610327
  • Naczelna Izba Lekarska (NIL) i okręgowe izby lekarskie regulują zawód lekarza, w tym psychiatry. Asymetryczna architektura regulacyjna: psychiatrzy regulowani statutowo przez NIL; psycholodzy bez efektywnego regulatora statutowego.
  • Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej 2005 — Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (przemoc domowa) 2005 + 2023 nowelizacja (2005) — https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20051801493
  • Substantywne ramy przeciwdziałania przemocy domowej. Nowelizacja 2023 wprowadziła m.in. szybkie zarządzenie izolacyjne (nakaz opuszczenia mieszkania). Procedura Niebieskiej Karty operacjonalizuje statut. Wpływa na ocenę kontekstu kontaktów z dzieckiem w sytuacjach przemocy.

Apex courts

Sąd Najwyższy — Izba Cywilna

https://www.sn.pl/ - UCHWAŁA III CZP 20/25 z 3 października 2025 r. — Izba Cywilna SN, skład trzech sędziów, art. 390 § 1 k.p.c. APIKALNE POLSKIE ORZECZENIE w przedmiocie alienacji rodzicielskiej w postępowaniu wykonawczym o kontakty. SN dokonuje wąskiej interpretacji wyroku TK SK 3/20 (22.6.2022) i przywraca skuteczność statutowego mechanizmu egzekucji kontaktów wobec rodzica alienującego. Polski wkład w europejską dyskusję sądów najwyższych. Stanowisko pro-egzekucyjne. (2025) — recognition — sn-iii-czp-20-25-poland-2025 - Wcześniejsze orzecznictwo SN w przedmiocie kontaktów z dzieckiem (art. 113⁵ KRiO) i wykonywania postanowień o kontaktach (art. 598¹⁵-²² k.p.c.) — głównie postanowienia indywidualne, nie zagadnienia prawne, nie tworzące apikalnej linii doktryny PA przed 2025. (2024) — middle

Trybunał Konstytucyjny

https://trybunal.gov.pl/ - Wyrok TK z 22 czerwca 2022 r., SK 3/20 — orzeczenie o niezgodności art. 598¹⁶ § 1 k.p.c. z art. 48 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten umożliwia nakazanie zapłaty sumy pieniężnej rodzicowi sprawującemu pieczę, gdy niewykonywanie kontaktów wynika z postawy dziecka. SN III CZP 20/25 dokonuje wąskiej interpretacji tego wyroku — tylko gdy postawa dziecka jest autonomiczna, nie wynikająca z zachowania alienującego rodzica. (2022) — middle

Sądy Apelacyjne — wydziały cywilne / rodzinne

https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc - 11 Sądów Apelacyjnych (Białystok, Gdańsk, Katowice, Kraków, Lublin, Łódź, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Warszawa, Wrocław) — II instancja w sprawach rodzinnych w trybie apelacji. Linia orzecznictwa w postępowaniu wykonawczym dotyczącym kontaktów rozwijająca interpretację wyroku TK SK 3/20 do czasu uchwały SN III CZP 20/25. (2026) — middle

Sądy Okręgowe / Sądy Rejonowe — wydziały rodzinne i nieletnich

https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc - Sądy rejonowe w trybie I instancji + sądy okręgowe w trybie odwoławczym w postępowaniu wykonawczym kontaktów. Większość polskich spraw alienacji rodzicielskiej rozstrzygana jest na tym poziomie, informowana przez opinie biegłych psychologów / OZSS (Opiniodawcze Zespoły Sądowych Specjalistów). (2026) — middle

Professional regulators

  • Polskie Towarzystwo Psychologiczne (PTP) — Stowarzyszenie zawodowe psychologów w Polsce (nie regulator statutowy). Polska nie posiada efektywnie funkcjonującego ustawowego regulatora zawodu psychologa — Ustawa z 2001 r. nie weszła w pełni w życie. PTP nie wydało publicznej pozycji PA-specyficznej. — https://www.ptp.org.pl/
  • Krajowa Rada Sądowo-Psychologicznych Opiniodawców — Opiniodawcze Zespoły Sądowych Specjalistów (OZSS) — ustawowy mechanizm opiniowania w sprawach rodzinnych. Działają przy sądach okręgowych. Brak publicznej pozycji PA-specyficznej; PA-adjacentne stany faktyczne wchodzą do akt sądowych przez opinie OZSS. — https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc
  • Naczelna Izba Lekarska (NIL) — Statutowy regulator zawodu lekarza, w tym psychiatry. Brak pozycji PA-specyficznej. — https://nil.org.pl/
  • Polskie Towarzystwo Psychiatryczne (PTPsych.) — Stowarzyszenie zawodowe psychiatrów. Brak publicznej pozycji PA-specyficznej. — https://psychiatria.org.pl/
  • Rzecznik Praw Dziecka — Konstytucyjny rzecznik praw dziecka (od 2000 ustawowy organ konstytucyjny od 1997). Funkcja monitoringu i interwencji w sprawach dotyczących dzieci. Może wnioskować do SN o uchwałę w trybie art. 390 k.p.c. — https://brpd.gov.pl/
  • Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) — Konstytucyjny organ ochrony praw człowieka. W kontekście praw rodzicielskich i kontaktów może składać wnioski do TK i SN. Nie wydał stanowiska PA-specyficznego. — https://bip.brpo.gov.pl/
  • Helsińska Fundacja Praw Człowieka — Organizacja pozarządowa praw człowieka. Monitoring kontaktów z dzieckiem w kontekście standardów ETPC. Brak publicznej pozycji PA-specyficznej. — https://www.hfhr.pl/
  • Centrum Praw Kobiet — Organizacja kobiet, prowadzi monitoring praw kobiet w sytuacjach przemocy domowej i postępowań rodzinnych. Operuje w polu krytyki strukturalnej PA-konstruktu w kontekście DV, podobnie do WAN Japonia + Sisma Mujer Kolumbia. — https://cpk.org.pl/

Anonymisation convention

Sąd Najwyższy publikuje uchwały na sn.pl z anonimizacją stron i dziecka (sygnatura sprawy III CZP 20/25, brak nazwisk). Sądy powszechne publikują orzeczenia na portalach orzeczeń (orzeczenia.ms.gov.pl) z anonimizacją zgodnie z art. 84 ustawy o ochronie danych osobowych i przepisów RODO. Sygnatura akt sądu II instancji (sąd okręgowy) nie była publicznie ujawniana w komentarzach do III CZP 20/25 zgodnie z polską praktyką sądów rodzinnych.

Key developments

Structural findings

  • UCHWAŁA III CZP 20/25 SN (3.10.2025) JEST APIKALNYM POLSKIM ORZECZENIEM W PRZEDMIOCIE ALIENACJI RODZICIELSKIEJ. SN przywraca skuteczność statutowego mechanizmu egzekucji kontaktów wobec rodzica alienującego (art. 598¹⁶ § 1 k.p.c.) BEZ sięgania po kliniczną diagnozę PAS i przy poszanowaniu konstytucyjnej ochrony życia rodzinnego. Polski wkład w europejską dyskusję sądów najwyższych obok Cass. 9691/2022 Włochy + STS 519/2017 Hiszpania + BVerfG 1 BvR 1076/23 Niemcy.
  • BIEGUN PRO-EGZEKUCYJNY W EU: III CZP 20/25 reprezentuje ODRĘBNY pro-egzekucyjny biegun europejskiej dyskusji apex. Włochy Cass. 9691/2022 dyskwalifikuje konstrukt PAS w postępowaniu rodzinnym; Hiszpania STS 519/2017 utrzymuje custodia compartida bez endorsement SAP; Niemcy BVerfG 1 BvR 1076/23 dyskwalifikuje SAP jako 'przedawniony i naukowo obalony'; Polska SN III CZP 20/25 przywraca skuteczność egzekucji kontaktów bez sięgania po klinikę PAS. Polski apex jest egzekucyjny-nie-kliniczny.
  • WĄSKA INTERPRETACJA WYROKU TK SK 3/20: SN dokonuje wąskiej interpretacji wyroku TK z 22.6.2022. Konstytucyjny immunitet rodzica sprawującego pieczę obejmuje TYLKO przypadki autonomicznej postawy dziecka; gdy postawa dziecka jest skutkiem zachowania alienującego rodzica sprawującego pieczę, sankcja pieniężna z art. 598¹⁶ § 1 k.p.c. pozostaje dopuszczalna. Aktywny obowiązek przeciwdziałania niechęci dziecka do kontaktów.
  • OPINIODAWCZE ZESPOŁY SĄDOWYCH SPECJALISTÓW (OZSS): Ustawowy mechanizm opiniowania w sprawach rodzinnych. OZSS są polskim instytucjonalnym analogiem Cafcass UK / Family Advocate ZA / CAPS Singapur / FRW Australia. PA-adjacentne stany faktyczne wchodzą do akt sądowych przez opinie OZSS.
  • ARCHITEKTURA REGULACYJNA ASYMETRYCZNA: Psychiatrzy regulowani statutowo przez Naczelną Izbę Lekarską (NIL); PSYCHOLODZY BEZ EFEKTYWNEGO REGULATORA STATUTOWEGO — Ustawa o zawodzie psychologa 2001 nie weszła w pełni w życie, brak Krajowej Rady Psychologów. Polskie Towarzystwo Psychologiczne (PTP) funkcjonuje jako stowarzyszenie zawodowe, nie regulator. Słabsza architektura niż UK HCPC, niemiecki BÄK czy hiszpański COP.
  • POLITYCZNIE KONTROWERSYJNY KONTEKST KONWENCJI STAMBULSKIEJ: Polska ratyfikowała Konwencję Stambulską 2015 r.; status politycznie kontrowersyjny po 2020 (próby wypowiedzenia za rządów PiS). Wpływa na tło prawne oceny PA-adjacentnych stanów faktycznych w kontekście DV.
  • SEKWENCJA APEX KONTYNENTALNA EU 2017-2025: STS 519/2017 ES + Cass. 13217/2021 IT + Cass. 9691/2022 IT + BVerfG 1 BvR 1076/23 DE 2023 + Cass. 4595/2025 IT + SN III CZP 20/25 PL 2025. Polska uchwała stanowi najnowszy element tej sekwencji apex EU; pierwsza apex CEE.

See also

  • case-study:sn-iii-czp-20-25-poland-2025
  • case-study:cassazione-9691-2022-italy
  • case-study:sts-519-2017-spain
  • case-study:bverfg-1-bvr-1076-23-germany-2023
  • jurisdiction:germany
  • jurisdiction:italy
  • jurisdiction:spain

Sources

  1. Sąd Najwyższy — https://www.sn.pl/ (Sąd Najwyższy Rzeczypospolitej Polskiej) [pl]
  2. Trybunał Konstytucyjny — https://trybunal.gov.pl/ (Trybunał Konstytucyjny) [pl]
  3. Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP) — https://isap.sejm.gov.pl/ (Kancelaria Sejmu) [pl]
  4. Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych — https://orzeczenia.ms.gov.pl/ (Ministerstwo Sprawiedliwości) [pl]
  5. Naczelna Izba Lekarska (NIL) — https://nil.org.pl/ (NIL) [pl]
  6. Polskie Towarzystwo Psychologiczne (PTP) — https://www.ptp.org.pl/ (PTP) [pl]
  7. Rzecznik Praw Dziecka — https://brpd.gov.pl/ (Biuro RPD) [pl]
  8. Centrum Praw Kobiet — https://cpk.org.pl/ (Centrum Praw Kobiet) [pl]
  9. Helsińska Fundacja Praw Człowieka — https://www.hfhr.pl/ (HFPC) [pl]

Editorial notes

  • Kolejność źródeł pierwotnych: sn.pl dla uchwał i orzecznictwa SN; trybunal.gov.pl dla TK; ISAP Sejm dla ustaw; orzeczenia.ms.gov.pl dla sądów powszechnych; NIL + PTP dla regulacji zawodowej.
  • Terminologia polska zachowana: 'władza rodzicielska' (parental authority); 'kontakty z dzieckiem' (contact with child); 'piecza nad dzieckiem' (care of child); 'postępowanie wykonawcze' (enforcement proceedings); 'opiniodawczy zespół sądowych specjalistów' (OZSS); 'sankcja pieniężna' (financial sanction).
  • III CZP 20/25 SN (3.10.2025) wyróżniona jako apikalna polska decyzja w structural_findings[0]; pozycjonowana w sekwencji apex EU 2017-2025 w structural_findings[6].
  • Polski biegun pro-egzekucyjny w dyskusji EU apex (egzekucyjny-nie-kliniczny) rozpoznany w structural_findings[1] jako odrębna sygnatura strukturalna.
  • Asymetria regulacyjna (psychiatrzy NIL statutowo / psycholodzy bez regulatora) zachowana w structural_findings[4].
  • Kontekst Konwencji Stambulskiej politycznie kontrowersyjny po 2020 zachowany w structural_findings[5] jako tło prawne oceny DV-PA-adjacent.

Licensed CC BY 4.0 — AntiAlienate Knowledge. Source of truth is the sibling .json; this .md is rendered. Do not hand-edit.

What this means if your child is being withheld from you in Poland

The operative framework is the Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRO) arts. 92–112 (władza rodzicielska — parental authority), with art. 113 KRO governing kontakty z dzieckiem (contact with the child). The principle is dobro dziecka (welfare of the child) as paramount. Polish courts default to wspólne wykonywanie władzy rodzicielskiej (joint exercise of parental authority) unless welfare considerations require otherwise.

Procedural pathway — the Sąd Rejonowy / Sąd Okręgowy. Family disputes go to the sąd rejonowy, wydział rodzinny i nieletnich at the child's habitual residence (per Kodeks postępowania cywilnego (KPC) art. 569). For divorce-related custody, the sąd okręgowy handles the primary proceedings under KPC arts. 425 et seq.. The kurator sądowy (court probation officer) and rodzinny ośrodek diagnostyczno-konsultacyjny (RODK) conduct welfare investigations equivalent to a CAFCASS report.

Contact enforcement — art. 598^15 KPC. Where a court-ordered kontakt z dzieckiem is being ignored, KPC art. 598^15 allows the court to order payment of a specified amount of money to the entitled parent for each violation of the contact arrangement. This is one of the strongest contact-enforcement mechanisms in EU family law. Procedure runs in two phases: a zagrożenie (warning of payment) under art. 598^15 § 1, then nakazanie zapłaty (order to pay) under art. 598^15 § 2 if the warning is breached.

The PA-construct question. Polish family-court practice has been more receptive to the Parental Alienation construct than the Western European institutional-critique camp — the Polskie Towarzystwo Psychologiczne (PTP) has not issued a hard rejection. However, the Najwyższy Sąd Administracyjny and Sąd Najwyższy have not endorsed PAS as a syndrome amenable to diagnostic testing, and the EU consensus is shifting Polish practice toward behaviour-based rather than syndrome-based analysis. Argue the underlying conduct under KRO arts. 95–98 (wykonywanie władzy rodzicielskiej).

Hague Convention 1980 + Brussels IIb. Poland is a Hague 1980 contracting state and an EU Member State, so Brussels IIb (Regulation 2019/1111) applies for intra-EU jurisdiction. The Hague Central Authority is the Ministerstwo Sprawiedliwości, Departament Współpracy Międzynarodowej i Praw Człowieka. Cross-border cases also engage Brussels IIb arts. 1, 7, 9, 21, 27.

Criminal exposure. Kodeks karny art. 211 (uprowadzenie lub zatrzymanie małoletniego wbrew woli osoby powołanej do opieki) criminalises abduction or retention of a minor against the will of the person legally authorised — punishable by up to 3 years' imprisonment. The 2019 amendment broadened applicability to within-Poland contact obstruction in serious cases.

Get local counsel. Adwokat or radca prawny with practice before the family court. The Naczelna Rada Adwokacka and the Krajowa Izba Radców Prawnych maintain referral directories. Pomoc prawna z urzędu (state-appointed legal aid) is income-tested. The Stowarzyszenie Sędziów Rodzinnych w Polsce is the family-court judges' association — useful for procedural-practice guidance.

FAQ — Parental alienation in Poland (Rzeczpospolita Polska)

Is parental alienation illegal in Poland (Rzeczpospolita Polska)?

In Poland (Rzeczpospolita Polska) parental alienation is neither prohibited nor named in statute. The apex court has not ruled on the construct.

What law covers withholding a child from a parent in Poland (Rzeczpospolita Polska)?

The primary statutory basis in Poland (Rzeczpospolita Polska) is Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRO) — Family and Guardianship Code 1964. Authoritative text: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19640090059.

What can a parent do if their child is being withheld from them in Poland (Rzeczpospolita Polska)?

Apply to the family court with jurisdiction over the child's habitual residence. The court will assess the application under Poland (Rzeczpospolita Polska)'s best-interests-of-the-child framework (Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRO)) and may order specific contact, mediation, or — in serious cases — investigation by the child-protection authority. A parent in this situation should document the pattern of contact-interference and obtain local family-law advice before applying.

Sources & authoritative references

Referenced in this page:

Topic baseline (independently verifiable):